Ticaret ve sanayi odaları; 5174 sayılı Kanun kapsamında kurulan, bölgesindeki ticaret ve sanayi ile hizmet sektörünü temsil eden, üyelerinin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki ahlâkı korumak, sektörün gelişimine katkı sağlamak ve kamu yararına hizmet vermek amacıyla faaliyet gösteren meslek kuruluşlarıdır. Oda; üyelik kaydı, ticaret sicili işlemleri, belge düzenleme, eğitim, danışmanlık, dış ticaret destekleri ve temsil görevlerini yerine getirir.
Odalar; 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu, ilgili yönetmelikler ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) mevzuatı çerçevesinde faaliyet gösterir. Oda organları, aidatlar, seçimler, disiplin ve hizmet standartları bu mevzuatla düzenlenir.
TOBB; odalar ve borsaların üst birlik kuruluşudur. Ticaret ve sanayi odaları ise yerel düzeyde faaliyet gösteren, üyelerini kayıt altına alan ve bölgesel ticaret hayatını temsil eden kuruluşlardır. KMTSO gibi odalar TOBB'a bağlıdır; ancak günlük üyelik, sicil ve belge hizmetleri doğrudan ilgili odadan alınır.
Faaliyet konusu ve işyeri adresi oda bölgesi içinde bulunan gerçek ve tüzel kişi tacirler ile sanayici ve hizmet erbabı, kanunda öngörülen süreler içinde bağlı bulundukları odaya kaydolmak ve üye olmak zorundadır. Şube açanlar, merkez odalarına kayıtlı olsalar bile şube bulunduğu bölgedeki odaya da kayıt yaptırmalıdır.
Ticaret siciline tescil edilen işletmeler, tescilden itibaren kanunda belirtilen süre içinde faaliyet gösterdikleri yer odasına kayıt yaptırmakla yükümlüdür. Süresinde kayıt yaptırmayanlar hakkında idari yaptırımlar uygulanabilir. Güncel süre ve usuller için oda ticaret sicili müdürlüğüne başvurulmalıdır.
Oda aidatı; üyenin faaliyet türü, sicil kaydı, çalışan sayısı, sermaye veya ciro gibi kriterler dikkate alınarak mevzuata uygun şekilde belirlenen yıllık mali yükümlülüktür. Aidat tarifeleri her yıl yönetim kurulu kararı ve mevzuata uygun şekilde ilan edilir. Ödenmeyen aidatlar kanuni takip sürecine tabidir.
Üyeler; ticaret sicili ve belge işlemlerinde kolaylık, danışmanlık, eğitim, networking, dış ticaret ve yatırım destekleri, kamu kurumları nezdinde temsil, sektörel raporlar ve mesleki dayanışmadan yararlanır. Ayrıca oda bünyesindeki komiteler aracılığıyla sektörel sorunların çözümüne katkı sağlanır.
Ticaret sicili müdürlüğü; şirket kuruluşu, unvan tespiti, ana sözleşme/ticari defter onayı, adres ve sermaye değişiklikleri, yetkili değişiklikleri, şube açılışı, tasfiye, tür değişikliği, birleşme, bölünme ve devralma gibi ticaret siciline tabi işlemlerde odaya başvuru alır, evrak kontrolü yapar ve ilgili mercie yönlendirir.
Kuruluş işlemlerinde genellikle; kuruluş beyannamesi, ana sözleşme, ortaklar/ kurucular listesi, yönetim kurulu kararı, imza beyannamesi, kira veya tapu belgesi, faaliyet konusu bilgisi ve noter onaylı belgeler istenir. Faaliyet türüne göre ek belgeler talep edilebilir. Güncel evrak listesi için oda ticaret sicili biriminden bilgi alınmalıdır.
Şahıs işletmeleri de faaliyet gösterdikleri bölgedeki odaya kayıt yaptırmak zorundadır. İşe başlama bildirimi, vergi dairesi kayıtları ve oda sicil kaydı birbirini tamamlayan adımlardır. Oda, işletme sahibinin mesleki faaliyet kaydını tutar ve aidat yükümlülüğünü takip eder.
Kapasite raporu; işletmenin üretim veya hizmet kapasitesini, makine-ekipman durumunu ve teknik altyapısını gösteren belgedir. İhracat, kamu ihaleleri, yatırım teşvikleri ve bazı ruhsat işlemlerinde talep edilir. Rapor, yetkili mühendisler tarafından hazırlanır ve oda tarafından onaylanır.
Yerli malı belgesi; kamu alımlarında yerli malı tercih uygulamaları, ihalelerde avantaj sağlanması ve yerli üretimin belgelendirilmesi amacıyla düzenlenir. Ürünün yerli üretim olduğunu ve gerekli standartlara uyduğunu gösterir. Başvuru ve onay süreci oda yerli malı belgesi birimi üzerinden yürütülür.
Odalar; menşe şahadetnamesi, A.TR dolaşım belgesi, EUR.1/EUR-MED dolaşım belgesi, fatura beyanları, ihracatçı birlik kayıt belgeleri ve benzeri dış ticaret belgelerinin düzenlenmesinde yetkilidir. Belge türü, ihracat/ithalat ülkesi ve anlaşma kapsamına göre değişir.
Meslek komiteleri; aynı veya benzer faaliyet alanındaki üyeleri temsil eder, sektörel sorunları tespit eder, çözüm önerileri geliştirir ve oda meclisine iletir. Komite üyeleri seçimle belirlenir. Sektörel istatistik, eğitim ve kamuoyu bilgilendirme çalışmalarına katkı sağlarlar.
Oda meclisi; odanın en yüksek karar organı olup bütçe, aidat tarifeleri, yönetim kurulu seçimi ve temel politikalar üzerinde karar alır. Yönetim kurulu ise odanın günlük işleyişini yürütür, personeli yönetir, hizmet birimlerini koordine eder ve meclis kararlarını uygular.
Oda organ seçimleri; mevzuatta belirlenen dönemlerde, üyelerin oy kullanma hakkı çerçevesinde gizli oy ve açık tasnif esasına göre yapılır. Meclis, yönetim kurulu, disiplin kurulu ve komite üyelikleri seçimle belirlenir. Seçim takvimi oda tarafından ilan edilir.
Faaliyetin sona ermesi, tasfiye, birleşme, bölünme veya oda bölgesi dışına taşınma gibi hallerde üyelik sona erer ve sicil kaydı güncellenir. Süreç; ilgili resmi mercilerdeki tescil işlemleri tamamlandıktan sonra oda kayıtlarının kapatılmasıyla tamamlanır.
Mevzuata aykırı davranış, aidat borcunun süresinde ödenmemesi, oda organlarına karşı yükümlülüklerin ihlali gibi durumlarda uyarı, kınama, geçici veya uzun süreli oda organlarında görev almaktan yasaklanma gibi disiplin yaptırımları uygulanabilir.
Birçok oda; aidat sorgulama, belge başvurusu, randevu alma ve bazı sicil işlemleri için online platform sunar. KMTSO web sitesindeki online işlemler menüsünden güncel hizmetlere ulaşılabilir. Detaylı işlemler için bazen fiziki evrak veya e-imza gerekebilir.
Genel bilgi ve yönlendirme için oda santraline ve info@kmtso.org.tr adresine başvurabilirsiniz. Ticaret sicili, belge, dış ticaret, komite ve diğer konular için web sitesindeki birimler sayfasından ilgili müdürlüğe yönlendirme alınabilir. Adres: İstasyon Mah. İlahiyat Cad. No:6 Dulkadiroğlu / Kahramanmaraş.
