Malumları olduğu üzere; Döviz dönüşüm desteği, firmaların yurt
dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına dönüştürmelerini teşvik etmek ve
TCMB rezervlerini güçlendirmek amacıyla 2023 yılı ocak ayında uygulamaya
konulmuştu. Uygulamanın ilk döneminde dönüştürülen dövizin Türk lirası
karşılığının yüzde 2’si tutarında destek sağlanırken, bu oran 2025 yılı mayıs
ayında geçici olarak yüzde 3’e çıkarılmış ve güncel durumda bu oran şayet yeni
bir uzatma kararı alınmaz ise 31 Ocak 2027 tarihine kadar uygulanacaktır.
Bununla birlikte; geçtiğimiz ağustos ayında yapılan düzenlemeyle
Merkez Bankasının firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade
uygulama şartları getirilirken, desteği daha kapsayıcı ve katma değeri esas
alan bir yapıya kavuşturmak amacıyla 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek
birtakım düzenlemeler yapılmıştır. Yeni düzenleme ile 1 Ekim 2026 tarihinde
yürürlüğe girecek değişiklikler üç başlık altında aşağıda özetlenmiştir:
Döviz almama taahhüdü
kaldırılacak olup yerine döviz pozisyon oranı koşulu getirilmektedir.
Mevcut uygulamada firmalar döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak için bir
ay boyunca döviz almamayı taahhüt ediyorken yeni uygulamada ise firmaların
destekten faydalanabilmeleri için Döviz Pozisyon Oranı’nın yüzde 10’u
aşmaması gerekiyor. (Döviz Pozisyon Oranı: firmaların likit döviz
varlıklarının net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına
oranı)
İhracat bedeli döviz satış
tutarı firmanın katma değeriyle ilişkilendirilmektedir. Firmanın bir yıl
içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat bedeli
döviz tutarı; firmanın ürettiği katma değer ile sınırlandırılmaktadır.
Buna göre; firmanın yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi
Başkanlığından temin edilecek yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığından alınacak 12 aylık iş gücü maliyetinin toplanması
yoluyla hesaplanacak katma değeri kadar olabilecektir: Katma Değer =
Faaliyet Karı + İşgücü Maliyeti
İhracata
yönelik üretim yapan tedarikçi firmaların destekten faydalanması
kolaylaştırılmaktadır. Böylece, doğrudan ihracatçı olmayan daha fazla
tedarikçi firmanın destekten yararlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda;
aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz
dönüşümüne ilişkin destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecektir.
Özetle, 1 Ekim 2026 itibarıyla hayata geçirilecek yeni
uygulamayla döviz dönüşüm desteğinin; yurt içinde üretim ve istihdam yoluyla
daha fazla katma değer oluşturan ve net döviz satım eğilimi yüksek firmalara
yönlendirilmesi amaçlanmakta böylece, döviz dönüşüm desteğinin TCMB
rezervlerine sağladığı katkının daha kalıcı hale gelmesi hedeflenmektedir.
TCMB tarafından "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı
Dövizlerinin Türk lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin
Uygulama Talimatı" 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren geçerli olup
talimat ve talimata ilişkin notlar ekte yer almaktadır.